Jelsa na wyspie Hvar

Kiedy w 2017 roku odwiedzaliśmy po raz pierwszy samochodem wyspę Hvar (rok wcześniej na pokładzie jachtu), nie sądziliśmy, że zrobi na nas tak duże wrażenie. I nie chodzi tylko miasta Hvar, Stari Grad czy o pola lawendy i rozmarynu, a w zasadzie już tylko ich pozostałości po wielkich pożarach, które pod koniec lat 80-tych prześladowały wyspę i okolicę Velo Grablje niszcząc 95% całej uprawy.

Nie wiem jak odbierają ją stali bywalcy, ale dla nas wyspa Hvar jest synonimem „dzikości”. Tutaj nawet drogi potrafią być bardziej wymagające. W Starim Gradzie, w ostatniej chwili uratowaliśmy auto przed cofającą się wodą (napiszemy o tym innym razem). Wiemy jedno – musimy odwiedzać Hvar o wiele częściej, by go „ujarzmić” w naszych głowach.

Tymczasem zabieramy Was do Jelsy – bardzo przyjemnej miejscowości, z której niedaleko do chorwackiej Wenecji – Vrboskiej, czy do Stari Gradu – najstarszego miasta w Chorwacji.

 

Kilka słów o Jelsie

Jelsa usytuowana jest na północnym wybrzeżu wyspy Hvar, przy jednej z wypustek zatoki Luka Vrboska. Sąsiaduje z dwoma najwyższymi wzgórzami na wyspie – Sv. Nikola na zachodzie i Hum na wschodzie. Od strony południowej miasteczko otaczają wzgórza Vrh, Gozd i Samotarac, natomiast od strony północnej wzgórze Burkovo.

Jeśli przybywacie na wyspę Hvar promem z miejscowości Drvenik, lądujecie w malowniczym miasteczku Sućuraj i ruszacie na drugi koniec lawendowej wyspy. Droga wznosi się coraz wyżej. Co rusz naszym oczom ukazują się sąsiednie wyspy oraz okoliczne zatoki. Niemal do Jelsy droga obfituje w odcinki ekstremalne – można odnieść wrażenie, że samochód nie zmieści się w pasie drogowym i runie w przepaść. Za Jelsą wyraźnie się poszerza i można odetchnąć.

REKLAMA

Wszystko jednak wynagradzają nieziemskie widoki, fenomenalne zapachy – lawenda, drzewa oliwne, tymianek, rozmaryn… – oraz wszechobecny dźwięk cykad. Nam, niestety pogoda na Hvarze nie dopisywała. Przez cały dzień, nad naszymi głowami wisiały chmury, psując niejako atrakcyjność poniższych zdjęć.

Osiołek w Jelsie na wyspie Hvar

 

Co warto zobaczyć w Jelsie i okolicy

Najstarszym zabytkiem w okolicach Jelsy jest Wieża Tor, powstała najprawdopodobniej w czasie greckiej kolonizacji Hvaru około 300 lat p. n.e. Zbudowano ją z masywnych bloków kamiennych, ciętych w regularne kształty. Do budowy wykorzystano technikę stawiania murów kamiennych bez zaprawy. Pierwotnie Wieża Tor, wzniesiona na fundamentach starej fortecy iliryjskiej, służyła Grekom za punkt obserwacyjny. Widać z niej cały Hvar i Brač, aż po Šoltę i wybrzeże Riwiery Makarskiej. Obwarowania kamienne obok wieży są starsze i służyły jako schronienie.

Z okresu rzymskiego natomiast pochodzą pozostałe w mieście fragmenty fortyfikacji – mury na półwyspie Gradina. Twierdza Grad (lub Galešnik), pierwotnie będąca iliryjskim fortem, była dalej rozbudowywana w czasach rzymskich. Uważa się, że obecna nazwa twierdzy pochodzi od szlachcica Galeša Slavogosti, który w 1310 roku poprowadził nieudany bunt przeciwko Wenecji, wykorzystując ją jako swoją twierdzę.

REKLAMA

Obecne miasto Jelsa zostało założone jako port dla wioski Pitve w XIV wieku. Statut Hvaru z 1424 r. wspomina, że znajduje się on 3 km od morza, pod wzgórzem Gozd, w poszukiwaniu morza i rybołówstwa oraz dobrej słodkiej wody. Pierwsze domy powstały wokół kościoła św. Mihović (St Michael) w Mala Banda po północnej stronie zatoki.

W XIX wieku Jelsa była jednym z najważniejszych ośrodków morskich, stoczniowych i handlowych na Adriatyku, punktem wyjścia dla floty oceanicznych żaglowców przewożących najlepsze wina z wyspy Hvar, oliwę z oliwek i solone ryby.

Nazwa Jelsa powstała od nazwy drzewa olchowego „jelša”. Miasteczko jest jedynym miejscem na wyspie Hvar z obfitością słodkiej wody, dzięki czemu jest tu bardziej bujna roślinność niż gdzie indziej. Można ją podziwiać w jednym z najpiękniejszych dalmackich parków znajdujących się właśnie w Jelsie – w parku Perivoj założonym w 1870 roku na terenach równiny zalewowej. Olbrzymie topole, sosny i palmy, oleandry, laury oraz inne śródziemnomorskie rośliny robią naprawdę niesamowite wrażenie. Park podzielony jest na dwie części. W jednej znajduje się pomnik Nikoli Dubokovića (1835–1912) autorstwa Ivana Rendicia. Duboković był założycielem pierwszej Izby Czytelniczej na wyspach. To on uczynił Jelsę jedną z najbardziej zaawansowanych gmin w eksporcie produktów wyspiarskich.

Posąg Niko Dubokovića w parku miejskim w Jelsie
Posąg Niko Dubokovića w parku miejskim w Jelsie

Park miejski w Jelsie na wyspie Hvar

Posąg Niko Dubokovića
Posąg Niko Dubokovića

Park miejski w Jelsie na wyspie Hvar

Centralny plac miasta, czyli Pjaca, znajduje się tuż przy nabrzeżu. Po zachodniej stronie placu jest naturalne źródło wody Slatina, z którego lokalni mieszkańcy korzystają od czasów starożytnych. W 1934 r. na środku placu zbudowano fontannę.

Jelsa na wyspie Hvar
Pjaca – główny plac Jelsy
Jelsa na wyspie Hvar
Pjaca – główny plac Jelsy

Jelsa pełna jest także zabytków sakralnych: kościół Najświętszej Maryi Panny (wczesnogotycki kościół z 1331 roku, który został rozbudowany i ufortyfikowany w 1535 roku), kościół świętego Rocha (o którym pierwsze wzmianki pojawiły się w 1601 roku, a został zbudowany w drugiej połowie XVI wieku), kościół św Jana z XV wieku czy kościół świętego Mihovila (w stylu gotyckim, zbudowany w 1463 roku).

Kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Jelsie
Kościół parafialny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Jelsie
Kościół św Jana z XV wieku w Jelsie
Kościół św Jana z XV wieku w Jelsie

 

Odwiedzając Jelsę, warto odwiedzić też Jaskinia Grapčeva. To najważniejsze odkrycie prehistoryczne z czasów epoki kamienia, czyli neolitu (VI-V w. p.n.e.). To także jedno z najstarszych stanowisk archeologicznych w obszarze Mórz Adriatyckiego i Śródziemnomorskiego. Znajduje się na wysokości 239 m i składa się z jednego małego i jednego dużego pokoju otoczonych przez korytarze i mniejsze pomieszczenia, które zdobią stalaktyty i stalagmity.

Wybrzeże w rejonie Jelsy jest dobrze rozwinięte, są tu liczne wysepki z dużą liczbą zatoczek i przylądków, gdzie odwiedzający mogą znaleźć spokój i odpoczynek.

REKLAMA

 

Procesja Za Križem

W okresie Świąt Wielkanocnych nie możecie przegapić niezwykłego wydarzenia jakim jest Procesja “Za Križem” (Za Krzyżem). W 2006 roku, Procesja Za Križem została wpisana na listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO. Obrzęd Wielkiego Czwartku oraz Wielkiego Piątku ma pięćsetletnią tradycję  na wyspie Hvar, gdzie obchodzony jest w niepowtarzalny sposób. Więcej o Procesji “Za Križem” przeczytacie w osobnym wpisie na blogu.

Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar Jelsa na wyspie Hvar

 

Jelsa na mapie

REKLAMA

Jeden komenrarz